Wiersserallee 9

Huisnaam

DE WIERSSE

Huidig adres

Wiersserallee 9

Wijk

Linde (laatste wijkadres E 127)

Oudste vermelding

1288 (1, 2, 3)

Oude benamingen

Wedersche, Wy(d)ersche

Betekenis naam

Wedersche: mogelijk een hypercorrectie van Wyersche ‘w(e)ijer(t)’ (vgl. Duits Weiher), afgeleid van MNl wiër, MHD wiwaere << Latijn vivarium: ‘water- of stuwbekken’, als visvijver of waterreservoir boven een watermolen of ter bevloeiing van zgn. vloeiweides (= oude bemestingsmethode). Ook wel ‘natte laagte in land’, waar de grond vochtig blijft of waarin water blijft staan (4, 5, 6, 7)

Andere vermeldingen

1408: de Grote Wijdersche (8)

1408: (to guet to Buchthorst in Vorden) “bi der Wedersche” (9)

Verpondingskohieren

1492: Garyt van Vorden (10), Tgoet in die Wiersche

1646: t’Huys de Wyrsche (11)

Leenaktenboeken

< 1296: het Kapittel van St. Pieter in Utrecht (12, 13, a)

1296: Dirk van Keppel, de Wedersghe c.a., door ruiling verkregen

Betreffende het Wiersserbroek (b):

Adellijk Stift te Elten (1):

1402: Sweder van Voerst (1), hat sein Lehen empfangen das halbe Holzgericht (= marke) von der Wedersche

1420: Johan van Voerst beleend met het halve holtgericht van de Wedersche (1), dat de heren van Keppel in leen hebben van de abdij te Elten

1435: Koenegont of Cunegonda (van Polanen, van Voorst en Keppel) vrouw van Frederik van Heeckeren van Rechteren (1), wordt beleend met het halve houtgericht van de Wedersche

1696: het abdijlijk stift Elten (14), het halve holtgericht in de Wiersse, waarmee in 1628 als laatste was beleend Henrica van Eck in 1628 (c)

Huis Keppel:

1411: Johan van Voyrden (9), ¹/₈ van de Wedersche

1421: Bernt van Voirden Jane zoen (9), ¹/₈ van de Wedersche

1502: Gerrit van Vorden (3), ontvangt bepaalde gebruiksrechten op het Wiersserbroek van Frederik van Voorst tot Keppel

1615: Vrijdag van Eck (3, c), door Johan van Pallandt heer van Voorst en Keppel beleend met ²/₄ van het Wiersserbroek

1696: Keppel (14), het vierendeel van den Wiersche of Wierscherbroek “met desselfs aencleven”

Kadaster 1832

Sectie E nr. 258 (d)

Bouwjaar

Verbouwing

ca. 1678 (her- of verbouw), begin 18^e eeuw, 1922 (6, 15, 16)

Type gebouw

Landhuis, buitenplaats (e)

Monument

Rijksmonument

Eigenaren

1288: Godelindis, abdis te Elten (Altina) (1, 2, 3, f), haar huis de Wedersche

1411: Johan van Vorden (3, 9), ¹/₈

1421: zoon Bernt van Vorden (x Jorden) (3, 9), ¹/₈ van de Wedersche

1446: Beernt van Vorden x Jorden (17, a), die Grote Wedersche

1457: Bernt van Voirden x Joirden (18, a), die Wedersche

1482: zoon Gerrit van Vorden x Margaretha van Kervenheim (3), huis en hof in de Wiersse

1504: (nazaten) gebr. Hendrik en Berend van Hackfort (3), resp. ⅔ en ⅓ van de Wiersse

1598: Berends dochter Bernarda van Vorden x Rudolph van Langen (3), ½

1598: Berends dochter Maria van Vorden x Robert van Walraven gnd Kendenich (3), ½

1600: Bernarda’s zoon Rudolph van Langen draagt de aan zijn moeder toebedeelde halve Wiersse (bestaande uit havezathe, molens e.a. goederen) over aan Maria’s dochter Anna van Walraven x Rudolp van Raesfelt (3), ½ + ½

Z.j.: kinderen Stephania (abdis te Bocholt), Rudolph (x Sophia Anna van Hersel) en Agnes van Raesfelt (x Rogier van Bushof) (3), elk ⅓

1658: Stephania van Raesfelt, en neefje Rudolph van Bushof (3), resp. ⅓ en ⅔

1671: broers en zuster Hendrik, Rogier en Johanna van Bushof (3), ³/₃

1678: Enno Matthias ten Broeck x Helena Lespaul (3)

1685: dochter Maria Helena ten Broeck (3)

1709: Maria Helena ten Broeck x Adriaan Balthasar Valck (3)

1730: dochter Suzanna Johanna Everdina Valck x Ludolph Hendrik Borghard Silvius van Heeckeren (van Waliën, de Wiersse en Kampherbeek) (3)

1746: wedr. Ludolph Hendrik Borghard Silvius van Heeckeren (2x Wilhelmina Frederika van Wijhe)

1762: zoon Robbert Jacob van Heeckeren x Maria Philippina Ernestina van Voerst (3)

1795: zoon Ludolph van Heeckeren x Margaretha Schimmelpenninck van der Oije (3, 19)

1841: zoon Robbert Jacob van Heeckeren (3, 19) (3, 14)

1855: achterachterachternichten Sara Agatha en Johanna Mauritia Agneta van Heeckeren (van Ruurlo en Kell) (3, 19, 20)

1862: broer Willem Frederik van Heeckeren x Sophia Johanna Justina Taets van Amerongen (3, 19)

1869: zuster Jacoba Louisa (of Jacqueline Louise) van Heeckeren x Julius Bernard van Limburg Stirum (3, 19)

1893: dochter Aurelia Carolina van Limburg Stirum x Victor Eugène Louis de Stuers (3, 19)

1906: wedr. Victor Eugène Louis de Stuers

1916: dochter Alice Jacqueline Hortense Julie Aurelie de Stuers (3, 19)

1926: Alice Jacqueline Hortense Julie Aurelie de Stuers x William Edward Gatacre (3, 19)

Bewoners

1401: Steven te Wedersche (21, f), voetruter tho Vorden

1417: Roloph tot Wedersche (21, f)

ca. 1440: Roleff inder Wedersche (21, f), (te) Voerden; Wychman syn bouman

1453: Roloff in der Wedersche en zoon Derick (22, f)

1473, 1476, 1479, 1491: Andries inde Wedersche x Lysbeth (22, f)

1549-1563: Styna inder Wedersche (23, f)

1760-1779: Robbert Jacob van Heeckeren x Maria Philippina Ernestina van Voerst (24)

1779--1840: zoon Ludolf van Heeckeren van de Wiersse x Margaretha Schimmelpenninck van der Oije (24)

1841-1844: Jean Antoine Taets van Amerongen x Isabella Anna Mathilda van Dielen

1858-1863: Hen(d)ricus Engelberts x Frauck Juliana Geertruijd Quarles van Ufford

1868-1893: Julius Bernard van Limburg Stirum x of Jacoba Louisa (of Jacqueline Louise) van Heeckeren van Kell

1912-1914: Victor Eugène Lous de Stuers

1919: dochter Alice Jacqueline Hortense Julie Aurelie de Stuers

1926-1928: Alice Jacqueline Hortense Julie Aurelie de Stuers x William Edward Gatacre

Bijzonderheden omgeving

a) Met dank aan Diederik Rijs

b) De leenrelatie tussen het Adellijk Stift te Elten, Huis Keppel en Huis Vorden is niet helemaal duidelijk, evenmin als welk gedeelte van de Wiersse of het Wiersserbroek bedoeld werd in de verschillende bronnen. Zo is een kwart van de Wiersse of het Wiersserbroek “met aencleven” in 1696 nog een leen van Huis Keppel en het “halve holtgerichte in de Wiersche” van Stift Elten (3, 14)

Andere leengoederen rond Vorden van het adellijk stift te Elten waren Maalderink (Maalderinkweg 4), Mombarg (Zelledjk 1), Weenk (Schuttestraat 12, 14) en de Wogt (Lankhorsterstraat 1). De laatste twee stonden tot begin 19^e eeuw nog te boek als Eltense lenen, terwijl de eerste twee al in de 15^e eeuw (onder)lenen waren van Huis Vorden (en daarmee van Huis Keppel).

Voor de geschiedenis van Huis Keppel en van de geslachten van Voorst, van Keppel, van Polanen en van Rechteren, zie 25, 26

c) Vrijdag van Eck was eigenaar van het nabijgelegen Huis Medler. Henrica van Eck was mogelijk zijn nicht

d) Tussen 1626 en 1651 lijkt het huis verplaatst te zijn van de noord- naar de zuidzijde van de beek. Een alternatieve hypothese is dat de beek verlegd is ten behoeve van de watertoevoer van de watermolen (6, 27, 28. 29)

e) Eind 16^e eeuw was sprake van havezate, daarna niet meer want de familie van Raesfelts was katholiek en dus uitgesloten van de ridderschap (3)

Bronnen

1) John Thoben, 2007. Urkundenregesten Stift Elten. Uitg. Emmericher Geschichtsverein

2) GA: Heren van Borculo. Toeg.nr. 0378, inv.nr. 52

3) A. Tengbergen, 1973. De acht kastelen van Vorden

4) Instituut voor Nederlandse Taal. Historische woordenboeken (gtb.inl.nl

5) G.J. Baaijens et al., 2011. Stromend landschap. Vloeiweidenstelsels in Nederland

6) Elise Holtman, 2014. Contouren om cultuurhistorie. een onderzoek naar het instrument van de buitenplaatsbiotoop in relatie tot de landgoederen en buitenplaatsen in de Graafschap (ongepubl. masterscriptie VU)

7) Gerda Rossel, 2015. ‘Veldnamen in de Wildenborch.’ In: De Wildenborcher juni 2015

8) GA: Huis Hackfort. Toeg.nr. 0520, inv.nr. 399 (transcr. Diederik Rijs)

9) G.J. Kuypers, 1988. Machtsverhoudingen in het kwartier van Zutphen in de 15^e eeuw, bekeken aan de hand van de bezittingen van de heren van Vorden en Hackfort. Ongepubliceerde doctoraalscriptie (zie ook GA: Archief Huis Hackfort. Leenregisters van de Heerlijkheid Vorden, 1407-1423, 1429-1483, 1484-1505. Toeg.nr. 0520, inv.nrs 464-466)

10) GA: Graven en hertogen van Gelre, graven van Zutphen. Kohier pontschatting 1492. Toeg.nr. 0001, inv.nr. 4927 (transcr. Albert Lettink)

11) RAZ: Plaatsingslijst van de collectie Gerhard Kreynck (1676-1695). Afschrift verpondingskohier 1643-1651. Toeg.nr. 0141, inv.nr. 22 (transcr. Diederik Rijs)

12) HCO: Huis Almelo, toeg.nr. 0214, reg.nr. 8, mda DR)

13) UA: Kapittel van Sint Pieter te Utrecht. Toeg.nr. 220, inv.nr. 1012-b, reg.nr.103

14) GA: Staten van het Kwartier van Zutphen en hun Gedeputeerden. Toeg.nr. 0005, inv.nr. 1372 (transcr. M.V.T. Tenten)

15) Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

16) ECAL: Gemeentebestuur van Vorden. Bouwvergunningen. Toeg.nr. 1523, inv.nr. 906

17) RAZ: Vicariën van de Sint Walburgiskerk. Toeg.nr. 0465, reg.nr. 39 mda DR)

18) GA: Huis Middachten. Toeg.nr. 0522, inv.nr. 64

19) GA: Digilegger (Kadaster)

20) GA: Huis Ruurlo. Toeg.nr. 0894, inv.nr. 1514

21) GA: Graven en hertogen van Gelre, graven van Zutphen.. Toeg.nr. 0001, inv.nrs. 2483, 3184, 3751, 4061 (transcr. Diederik Rijs)

22) RAZ: Inventaris van het Oud-rechterlijk archief Zutphen (1389-1811). Toeg.nnr. 0010, inv.nrs. 457, 460, 461, 466 (transcr. Diederik Rijs)

23) GA: Gelderse Rekenkamer. Toeg.nr. 0012, inv.nr. 1128 (transcr. Albert Lettink)

24) Lidmatenboek Nederduits Gereformeerde Gemeente Vorden

25) M. Diepeveen-Jansen, 2024. Kastelen, buitenplaatsen en landgoederen langs de Oude IJssel

26) M. Diepeveen-Jansen, 2021. Kasteel Keppel. Een beknopte geschiedenis van het kasteel en zijn bewoners

27) GA: Hof van Gelre en Zutphen. Toeg.nr. 0124, inv.nrs. 1651, 5292

28) E.V. Gatacre, 1975. De Wiersse, Vorden. Een tuin uit het eerste kwart van de 20^ste eeuw, ontstaan uit een laat 18^e-eeuws of vroeg 19^e-eeuwse ‘grond van vermaak

29) E.V. Gatacre, 1983. De tuinen en het park van de Wiersse te Vorden

30) RAZ: Familie Balfour van Burleigh-Cantzlaar. Toeg.nr. 0432, inv.nr. 714

Bijzondere documenten

Opgesteld door

©2026. Gerda Rossel

Laatst bijgewerkt

01-07-2026

Overige bijzonderheden

e) Godelindis was van 1270-1306 abdis van het stift te Elten (1)

f) Niet duidelijk of deze personen op Huis De Wiersse gewoond hebben of in de omgeving, zie Groot en Klein Brandenborch (Brandenborchweg 1 en Rommelderdijk 1)

Foto's

1627, 1651: (27)

1913: (15)

1916: (30)

1922: (16)