![](/images/stories/virtuemart/product/BOE 0 De Zwaan ill.jpg)
Het lezingenprogramma is gepubliceerd bij Agenda
14 en 15 september Open Monumenten Dagen. Expositie met als thema ‘Migratiestromen in de Achterhoek’, aangevuld met teksten en foto’s over Vordense migranten (zie Laatste nieuws)
Boerderijnaam |
DE ZWAAN |
Huidig adres |
Vierakkersestraatweg 17 |
Wijk |
Vierakker (laatste wijkadres E 57) |
Oudste vermelding |
1356: Esinck (1) |
Oude benamingen |
1695: de Swaen (2) < 1781 (1768): Esink of Zwanink (3) |
Betekenis naam |
Esink: patroniem afgeleid van de Germaanse persoonsnaam Ese (4, 5) De Swaen: “waar de zwaan uithangt”, d.w.z. uithangbord van een herberg (a) Swanink of Zwanink: patroniem afgeleid van de Swaen of Zwaan (4) |
Andere vermeldingen |
1649: Essinck (6) |
Verpondingskohieren |
1649: Reinier Swaefken (6), Essinck |
Leenaktenboeken |
1696: Een Keppels leen, achterleen van de hof Esink. “Het halve en het vierendeel van het goet Esinck, sampt haelstede en manschap, nevens de daervan dependerende leencamer, oock huys, hoff…, en het vierendeel van het goet Esinck met alle ap- en dependentien...“ (3, 7, b), een dubbelleen |
Kadaster 1832 |
Sectie D nr. 89 |
Bouwjaar |
ca. 1891: herbouw (8, 9, c) |
Verbouwing |
1941, ca. 1953, 1993 (9, 10) |
Type boerderij |
T-boerderij |
Monument |
Gemeentelijk monument |
Eigenaren |
1356: Lambertus Lambertuszoon Mathye (½), de vicarie van Corpus Christi en de Driekoningen (¼), Johannes Gerlaci (¼) (1), het goed Esinck 1449: Bartruyt of Bartruede, wed. Herman Mackincks (11), dat vierdel toe Esinck 1461: Sander Esinck draagt over aan de vicaris van het H. Sacrament en Drie Koningen (12), verscheidene delen van het goed Esinck 1470: gebr. Johan en Johan van Veenhuysen alias Esynck en Jutte wed. Sander vV verkopen aan Gysbert Lansyng x Styne (13), hun goed Esynck 1533: Henrick ter Horst (14), Eezinck 1649: Reinier Swaefken (6), Essinck < 1697 (1692) zoon? Jacob Evert Swaefken (14) 1716: Barthold van Hasselt (x Maria Theodora van Essen) (3, 17), ½ + ¼ Esink 1750: (speculatief) Teunis Teunissen Brummelman x Geertje Wolters Ruitercamp uit Almen verkopen aan Harmen Teunissen Gerritsen x Aeltje Jansen Meijers uit Warnsveld “het huis waar de Zwaan uithangt” (16, d), vermoedelijk betr. het recht van opstal 1768 (1781): Bartholdszoon Johan van Hasselt (x Susanna Françoise van Sonsbeeck) (3, 17), Esink alias de Zwaan of Zwanink 1805: de kinderen en kleinkinderen verkopen het goed Esink aan Willem Besselink x Johanna Wilhelmina Jansen (15, 17, e), Esink of de Zwaan 1879: zoon Hendrikus Besselink en cons. (8) 1883: Johanna Maria van Voorst tot Voorst wed. Alexander Amandus Josephus Canisius van der Heijden, Huis Suideras (8, 18) 1933: zoon Alexander Eduard Carel Canisius van der Heijden (x Christine Maria Antonia Ferdinandine von Mengden), Huis Onstein (8) |
Bewoners |
1682: wedr. Theunis Janssen van ‘t Stroetman wedr. Hendersken Janssen 2x Hendersken Dercks (f), in de Swane 1693: Gerrijt Goossens of Goesens (1?)x Aeltien Hendricksen, op de Swane < 1722 (1715?): Frederik ten Velde “hospes in de Zwaan in Vieracker” x Anneken Lammerts Vrendenborg (wed. Gerrit Gosens) (15) 1745: (speculatief) Harmen Teunissen Gerritsen x Aeltje Jansen Meijers < 1811 (1799?): Willem Willemsen Besselink x Johanna Wilhelmina (Maria) Jansen 1821: wedr. Willem Besselink 1827: zoon Willem Besselink ca. 1834 Willem Besselink x Elisabeth Jansen 1853: wed. Elisabeth Besselink-Jansen 1879: zoon Hendrikus Besselink 1884: Jan Rouwenhorst x Elisabeth Gelens 1901: wedr. Jan Rouwenhorst 1907: zoon Bernardus Rouwenhorst x Antonia IJsseldijk 1931: wedr. Bernardus Rouwenhorst 1935: wedr. Bernardus Rouwenhorst, en zoon Johannes Bernardus Rouwenhorst x Johanna Geertruida Seesing |
Bijzonderheden omgeving boerderij |
a) Een uithangbord met een dierenafbeelding duidt op een herberg. Esink alias de Zwaan lag aan een kruispunt van doorgaande wegen, met aan de overkant van de weg herberg de Vlieg (Vierakkersestraatweg 16). Voor een dergelijk kruispunt met tegenover elkaar gelegen herbergen, zie De Bult, Noordzicht en de Oude Wientjesvoort (Ruurloseweg 0, 50, 77/79 Vorden) b) Deze leenkamer bestond al in 1501, blijkens een verklaring van de proost van de St. Walburguskerk te Zutphen, die aangeeft dat het erve Brandenborch in Vorden (Brandenborchweg 1) eigendom was van de St. Walburgiskerk en een leen van het goed Esinck. Anderhalve eeuw later, in 1567, beleent Johan Gerritszoon van Voorthuysen, leenheer van het land Oesinck (= Esinck) in Vierakker, iemand met het goed Grote Brandenborch, en in 1699 is Groot Brandenborch nog steeds leenroerig “aen den hoff toe Esinck”, net als in 1786. Een paar jaar eerder, in 1781, was “De Lheenkaemer des haves en manschaps Esink, lheenpligtig aan den Huijse Keppel” door Johan van Hasselt verkocht aan August Robbert van Heeckeren van ’t Suideras (7, 19, 20) c) Bij de herbouw van ca. 1891 zouden kozijnen zijn gebruikt die kwamen van het oude (afgebroken) Suideras (9) d) Secundaire bron, niet geverifieerd |
Bronnen |
1) RAZ: Inventaris van het archief van de Vicarissen van de Sint Walburgiskerk (1332-1587). Toeg.nr. 0463, inv.nr. 106 2) GA: Markeboek van Vierakker, 1603-1763. Toeg.nr. 0366, inv.nr. 808 3) RAZ: Inventaris van de Familievereniging Van Hasselt (1624-2019). Toeg.nr. 0023, inv.nrs. 282, 331 4) Geïntegreerde Taalbank, Instituut voor Nederlandse Lexicologie. http://gtb.inl.nl/ 5) B.J. Hekket, 1982. Oost Nederlandse Familienamen 6) RAZ: Plaatsingslijst van de collectie Gerhard Kreijnck (1676-1691). Toeg.nr. 0141, inv.nr. 22 7) GA: Staten van het Kwartier van Zutphen en hun Gedeputeerden. Toeg.nr. 0005, inv.nrs. 453, 475, 1372 8) GA: Digilegger (Kadaster) 9) Fam. Rouwenhorst, pers. comm. 10) ECAL: Gemeentebestuur van Vorden. Bouwvergunningen. Toeg.nr. 1530, inv.nr. 964 11) RAZ: Oud Rechterlijk Archief Zutphen. Kentenissen, protocol van vrijwillige akten 1445-1453 (transcr. Diederik Rijs). Toeg.nr. 0010, inv.nr. 457 12) RAZ: Inventaris van de archieven van de Vicarieën van de Sint Walburgiskerk (1302-1575). Toeg.nr. 0465, inv.nr. 72 13) RAZ: Plaatsingslijst van de collectie particuliere charters Zutphen (1297-1809). Toeg.nr. 0191, regestnr. 332, charternr. 4640 14) GA: Huis Keppel. Toeg.nr. 0409, inv.nr. 1240 15) RAZ: Inventaris van het archief van het Scholtambt Zutphen (1462-1811). Toeg. nr. 0338, inv.nrs. 103, 236, 254, 268 (Transcr. Ben Wullink www.vordensverleden.nl 16) RAZ: Collectie Lamers. Toeg.nr. 3020, inv.nr. 232 17) W. Wynaendts van Resandt, 1934. Geschiedenis en genealogie van het Cleefsch-Zutphensche geslacht Van Hasselt van ca. 1530--1934 18) RAZ: Plaatsingslijst van de archieven van notarissen met standplaats Zutphen (1811-1935). Toeg.nr. 0349, inv.nr. 477 19) RAZ: Regestenlijst behorende tot de inventaris van het archief van het Kapittel van Sint Walburgis 1059-1606. Toeg.nr. 0325, inv.nsr. 3, 572 (transcr. Ben Wullink. www.vordensverleden.nl) 20) GA: Huis Ruurlo. Toeg.nr. 0894, inv.nr. 1523 |
Bijzondere documenten |
|
Opgesteld door |
©2023 Gerda Rossel |
Laatst bijgewerkt |
27-07-2023 |
Overige bijzonderheden |
e) De kinderen van Johan van Hasselt x Susanna Françoise van Sonsbeeck: Jacob Adriaan vH, Barthold Theodorus Wilhelm vH x Baukjen Rijpperda, Anna Magdalena vH x Marcus Broen, Jan Hendrik Cornelis vH x Maria Catharina Klein, en de minderjarige kinderen van wijlen Leonard Robbert Jacob vH x Anna Carolina Treno f) Theunis Janssen van ’t Stroetman (in Leesten) woonde tot maart 1681 met zijn 1e vrouw (Hendersken Janssen, uit Brummen) op Enserinck (in Vierakker, locatie onbekend), van 1682-1691 in de Swane, en vanaf 1691 op Klein Lebbink (Kapelweg 17) |
Foto's |
1941: (10) |